Ditari Bletaria · Vende & kulturë
Nga Peja e Ulqini, nga Presheva te fshatrat arbëreshe: një atlas i njerëzve, shijeve dhe kujtimeve që na lidhin. Mjalti është pika jonë e takimit.
Atlasi ynë
Bletaria nis nga bletarët shqipfolës dhe nga lidhjet e tyre me tokën ku jetojnë. Ne duam të njohim bletaritë, emrat lokalë të vendeve, recetat e familjeve dhe mënyrat e ndryshme të mikpritjes.
Harta jonë vendos peizazhin dhe prodhuesit në qendër. Një pikë tregon një biznes ose një vend të dokumentuar. Komunitetet dhe rrëfimet kulturore shpjegohen përmes historive dhe burimeve të tyre.
01 · Gjuhë që jetojnë
Një kulturë jeton te njerëzit që e flasin, e kujtojnë dhe e ndryshojnë. Në Bletaria ka hapësirë për komunitete me histori të ndryshme, emërtime të ndryshme dhe mënyra të ndryshme për ta përshkruar veten.
Pejë · Shkodër · Tetovë · Ulqin · Preshevë
Një emër fshati, një korrje pranverore, një treg i së shtunës. Këto janë historitë me të cilat duam ta mbushim atlasin: përmes bletarëve dhe njerëzve që i njohin vendet nga afër.
Shih bletarët ↗Arbëria · Itali
Komunitetet arbëreshe të Italisë ruajnë një traditë historike të gjuhës shqipe. Shqipja përfshihet ndër pakicat gjuhësore historike të njohura në Itali. Këshilli i Evropës ↗
Ftojmë prodhuesit dhe shoqatat lokale të sjellin emrin e fshatit në arbërisht, historinë e bletarisë dhe një recetë që ia vlen të ruhet.
Arvanitisht · Greqi
Arvanitishtja përshkruhet në gjuhësi si një varietet historik i shqipes toske në Greqi. Gjuha dhe vetëidentifikimi i njerëzve meritojnë të dëgjohen në kontekstin e tyre. Cambridge University Press ↗
Një histori mund të vijë në gjuhën që zgjedh vetë autori, me emërtimet dhe kujtimet që ai dëshiron të ndajë.
Arbanas · Zadar · Dalmaci
Universiteti i Zarës dokumenton gjuhën dhe traditën kulturore të Arbanasëve, pas vendosjes së tyre në Kroaci në fillim të shekullit XVIII. Kjo është një lidhje e dokumentuar mes trashëgimisë shqipfolëse dhe Dalmacisë. University of Zadar ↗
Zërat e komunitetit mund të na sjellin rrëfime, emra vendesh dhe lidhje të sotme me zanatet e tryezën lokale.
Diaspora
Për shumë familje, një produkt nga vendlindja është edhe një kujtim. Mirëpresim bletarë të diasporës që e përshkruajnë vetë lidhjen e tyre me komunitetin: kudo që jetojnë dhe kudo që janë kosheret e tyre.
Prezanto bletarinë tënde ↗02 · Përtej Adriatikut
Japigët, Mesapët dhe Dalmatët hapin një dritare drejt botës së lashtë të Adriatikut. Mesapishtja njihet nga mbishkrime; pozita dhe lidhjet e saj gjuhësore vazhdojnë të diskutohen në kërkime. Lidhjet e propozuara me paraardhësit e shqipes duhen paraqitur si çështje kërkimi, jo si një identitet i sotëm i përcaktuar. Palaeohispanica · Messapic ↗
Ky atlas u jep këtyre pyetjeve hapësirë në kulturë. Në hartën e prodhuesve shënojmë bletari të sotme me të dhëna të kontrollueshme dhe lidhje që prodhuesit i përshkruajnë vetë.
03 · Një ditë në një vend
Një vizitë te bletari mund të jetë fillimi i një dite të bukur. Rreth bletarive duam të mbledhim rekomandime lokale për bujtina, kuzhinë, shëtitje dhe prodhues të tjerë: me kontakt e detaje të konfirmuara.
Kontakto bletarin për orarin, produktet në dispozicion dhe mundësinë e vizitës. Pyet për rrugën e fundit, parkimin dhe gjuhën e bisedës. Një telefonatë e shkurtër e bën takimin më të lehtë.
Kërko një vend ku mund të shijosh kuzhinën lokale dhe pyet kush i prodhon përbërësit. Një ditë duam që edhe djathi i shtëpisë dhe vaji i ullirit të kenë historitë dhe prodhuesit e tyre në Bletaria.
Nëse e zgjat vizitën, pyet për një bujtinë të afërt, një shëtitje dhe një këshillë që zakonisht nuk e gjen në guidë. Rekomandimet do t’i publikojmë kur kontakti dhe oferta të jenë konfirmuar.
Bletët dhe pjalmuesit e tjerë ndihmojnë shumë bimë të riprodhohen. FAO thekson rëndësinë e tyre për ekosistemet dhe prodhimin ushqimor. Njohja e bletarisë është edhe një mundësi për të parë më me vëmendje çfarë lulëzon përreth. FAO · Pollination ↗
Atlasi rritet me ju
Një bletari, një emër lokal, një kujtim familjar apo një vend për t’u vizituar: dërgo përshkrimin, fotografitë dhe burimin e informacionit te info@bletaria.com.